Dvorci Srbije

Konak kneginje Ljubice

Beograd

Konak kneginje Ljubice je konak i muzej u Beogradu u ulici Kneza Sime Markovića. Konak kneginje Ljubice nalazi se na uglu ulica Kneza Sime Markovića i Kralja Petra, u jednom od najstarijih delova grada Beograda. Izgrađen između 1829. i 1830. godine, reprezentativan je primer građanske arhitekture prve polovine 19. veka u Beogradu, i primer je balkanskog stila, te onoga kako je Beograd izgledao pre 200 godina. Sagrađena je u periodu između 1829. i 1830. godine po planovima arhitekte Hadži Nikole Živkovića, pionira arhitekture nove Srbije, u srpsko-balkanskom stilu, da služi kao službena rezidencija kneza Miloša Obrenovića i njegove porodice.

Osnova rezidencije je pravougaonog oblika. Izdiže se na tri nivoa: podrum, prizemlje i sprat. Podrum je prekriven svodovima; prizemlje i prvi sprat izgrađeni su tradicionalnim zidanjem od opeke i zidanim zidovima sa drvenim okvirom ispunjenim ciglom. Četvorovodni krov je popločan i dominira osmerokutna kupola i osam dimnjaka. Prizemlje i prvi sprat imaju centralni hodnik oko kojeg su raspoređene ostale prostorije, prema tradicionalnom orijentalnom konceptu koji je evoluirao iz zatvorenih unutrašnjih dvorišta. Na oba sprata nalazi se po jedna „divanhana“, odnosno soba ukrašena sofom koja je služila kao trpezarija ili prijemna soba „za divan“ tj. razgovor. Ona u prizemlju odvojena je od ostatka prostora sa dva stepenika i oivičena drvenim stubovima povezanim parapetima; pored njega su široke stepenice koje vode u vrt. Ona divanhana koja se nalazi gore, okrenuta prema ulici, intimnija je.

Iako se organizacija prostora zasniva na orijentalnoj tradiciji, rezidencija kneginje Ljubice predstavlja prekretnicu u arhitekturi Beograda jer svojim spoljnim izgledom i dekorativnim elementima u velikoj meri sugeriše uticaj evropske arhitekture. Ovaj uticaj je posebno izražen u udubljenim fasadama, krovnim linijama, kupolama i dimnjacima, kao i u manjim detaljima arhitektonske obrade fasada, uključujući pilastre, završnu obradu prozora i oblikovane vence. Erkeri na fasadi, obično pravougaonog oblika, imaju polukružni oblik.

Koliko je konak bio lep, svedoči i putopis Ota Dubislava Pirha iz 1829. godine: „Jedan malen deo Beograda odskočio je prema ostalim, a to je jedan mali prostor na jugozapadnom kraju glavne ulice u gornjoj varoši. (…) Iako nije najveća, po svojoj formi to je najlepša zgrada koju sam u Srbiji video.“ Novi konak se već po ulozi koja mu je bila namenjena razlikovao od običnih privatnih kuća za stanovanje i „sadrži izvesne odlike koje ga (…) stavljaju u red utvrđenih dvoraca velikih paša i bogatih begova“. On je ostao kao simbol kako je Srbija mogla izgledati da se nastavila razvijati, poput Makedonije, Bosne i Hercegovine, Istočne Rumelije ili Albanije, u ovom pravcu.

Danas je rezidencija jedno od mesta Muzeja grada Beograda. U njemu se nalaze umetnička dela i predmeti koji se odnose na primenjene umetnosti karakteristične za život buržoazije 19. veka, koje su naročito pripadale dinastiji Obrenović. U odličnom je stanju.

Wikipedia/Pavle Marjanović
Wikipedia/Pavle Marjanović
Wikipedia/Pavle Marjanović
Wikipedia/Pavle Marjanović
Wikipedia/Pavle Marjanović
Wikipedia/Pavle Marjanović
Wikipedia/Pavle Marjanović
Wikipedia/Pavle Marjanović